چگونه اولویت‌های تحقیق و توسعه انرژی در جهان تغییر کرد؟

روند ۵۰ساله سرمایه‌گذاری جهانی در تحقیق، توسعه و نمایش (RD&D) انرژی نشان می‌دهد کشورهای توسعه‌یافته از تمرکز بر فناوری‌های محدود به سمت تنوع‌بخشی در سبد انرژی حرکت کرده‌اند.

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، سیاست‌های انرژی عمدتاً بر توسعه انرژی هسته‌ای و سوخت‌های فسیلی متمرکز بود و انرژی هسته‌ای در سال ۱۹۷۵ بیش از ۷۶ درصد بودجه RD&D را به خود اختصاص داد.

در دهه ۱۹۸۰، بودجه کل به اوج تاریخی رسید و هم‌زمان سهم فسیلی‌ها، تجدیدپذیرها و کارآیی انرژی افزایش یافت و تنوع‌بخشی آغاز شد.

دهه ۱۹۹۰ با کاهش شدید بودجه کل، افت سرمایه‌گذاری هسته‌ای و تمرکز بیشتر بر کارآیی انرژی و تحقیقات میان‌بخشی همراه بود.

در دهه ۲۰۰۰، کاهش وابستگی به هسته‌ای و فسیلی ادامه یافت، انرژی‌های تجدیدپذیر رشد کردند و فناوری‌هایی مانند هیدروژن، ذخیره‌سازی انرژی و تحقیقات فرا‌بخشی وارد سبد اصلی سرمایه‌گذاری شدند.

در ۱۵ سال گذشته، با تشدید نگرانی‌های اقلیمی و پیشرفت‌های فناورانه، سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک به‌طور چشمگیری افزایش یافته؛ بودجه تجدیدپذیرها چند برابر شده، کارآیی انرژی با سهم حدود ۲۷ درصد بزرگ‌ترین حوزه RD&D در سال ۲۰۲۴ شده و سرمایه‌گذاری در هیدروژن سبز و ذخیره‌سازی انرژی رشد قابل‌توجهی داشته است.

بیش از ۶۰ درصد بودجه جهانی RD&D انرژی در سال ۲۰۲۴ به فناوری‌های پاک و کم‌کربن اختصاص یافته است.

از منظر جغرافیایی، کشورهای پیشرفته با سیاستگذاری هدفمند نقش اصلی را ایفا کرده‌اند.

در مقابل، ایران برخلاف این روند جهانی، همچنان بر فناوری‌های سنتی و افزایش ظرفیت تولید متکی مانده و از تمرکز بر تحقیق و توسعه فناوری‌های نوین فاصله گرفته است که پیامد آن ناترازی شبکه انرژی و کندی گذار به سیستم‌های پاک و هوشمند بوده است.